Test məlumatları
Kərpic keyfiyyət testi — ZHONGXI Testing laboratoriyasında həyata keçirilən texniki qiymətləndirmə prosesidir ki, bu proses keramik, silikat, bişmiş, quru üsulla pressed olunmuş və xüsusi təyinatlı kərpic növlərinin fiziki-mexaniki, istilik-texniki və kimyəvi göstəricilərini müəyyən edilmiş standart tələblərinə uyğunluq baxımından yoxlayır. Kərpic tikinti sektorunda daşıyıcı divarların, arakəsmələrin, fasad örtüklərinin, bacaların, istilik şaxtalı sənaye qurğularının və landşaft konstruksiyalarının inşasında geniş tətbiq olunur, ona görə də onun möhkəmliyi, dona davamlılığı, su udma qabiliyyəti və ölçü dəqiqliyi birbaşa binaların istismar ömrünə və təhlükəsizliyinə təsir edir.
Kərpic keyfiyyət testinin məqsədi istehsalçının məhsulunun layihə yükünə, iqlim şəraitinə və istismar şəraitinə uyğunluğunu obyektiv rəqəmlərlə təsdiqləməkdir. Texniki baxımdan bu qiymətləndirmə sıxılma möhkəmliyinin müəyyən edilməsi, əyilmə dartılmasına davamlılığın ölçülməsi, su udma faizinin qravimetrik üsulla təyini, donma-ərimə tsikllərinə davamlılığın iqlim kamerasında simulyasiyası, istilikkeçirmə əmsalının hesablanması və kimyəvi tərkibin silisium oksidi, alüminium oksidi, dəmir oksidi və kükürd birləşmələri üzrə analizi kimi texnikaları əhatə edir. Hər bir göstərici üçün nümunələr müvafiq hazırlıq mərhələsindən — kəsilmə, cilalanma, şərtləndirici mühitdə saxlanma — keçirilir və yalnız bundan sonra sınaq stendlərinə qoyulur.
Tipik sınaq prosesi belə qurulur: partiyadan təsadüfi seçilmiş nümunələr etiketlənir, vizual və ölçü müayinəsindən keçirilir, sonra sıxılma möhkəmliyi üçün pres maşınında 60–70 faiz yük sürəti ilə dağıdıcı sınaq aparılır, su udma üçün nümunələr 24 saat suda saxlanılaraq kütlə artımı ölçülür, dona davamlılıq üçün isə nümunələr −15 °C-dən +20 °C-dək temperatur tsikllərinə məruz qalır. Əsas parametrlər sırasına sıxılma möhkəmliyi (MPa), orta sıxlıq (kq/m³), su udma kütlə faizi ilə, dona davamlılıq tsikl sayı ilə, istilikkeçirmə əmsalı (W/(m·K)) və turşuluq modulu daxildir. İstifadə sahəsindən asılı olaraq daşıyıcı konstruksiyalar üçün daha yüksək sinif, fasad kərpici üçün isə rəng sabitliyi və şırım dəqiqliyi əsas göstəricilər kimi önə çəkilir.
Nəzərə almaq lazımdır ki, kərpicin keyfiyyət göstəriciləri xammalın gil fraksiyasının qranulometrik tərkibinə, bişmə temperaturuna (adətən 950–1100 °C aralığı), boşluqluluq faizinə və formalandırma üsuluna — plastik formalaşdırma, yarımquru pressləmə və ya quru hipskipressləmə — birbaşa asılıdır. Buna görə də sınaq nəticələri təkcə hazır məhsulun yox, həmçinin texnoloji rejimin düzgünlüyünün əks etdiricisi kimi şərh olunur: məsələn, aşağı sıxılma möhkəmliyi çox vaxt bişmə temperaturunun kifayət etməməsi və ya kütlənin zəif ventiləsiyası ilə, yüksək su udma isə boşluq struktunun açıq kapilyarlığı ilə izah edilir.
Test dairəsi
- Əyilmə dartılma möhkəmliyi — uzunömürlü divarlarda dartılma zonasında çat əmələ gəlmə riskini xarakterizə edir
- Orta sıxlıq — daşınma və özünü yükləmə hesablamalarında, eləcə də istilik sinifinin müəyyənində istifadə olunur
- Su udma faizi — kapilyar məsaməliliyin göstəricisi kimi dona davamlılıqla bilavasitə qələndirilir
- Dona davamlılıq (frost davamlılıq) — F15, F25, F35, F50, F100 nişanları ilə tsikl sayı şəklində ifadə olunur
- İstilikkeçirmə əmsalı — divarın istilik müqaviməti hesablanmasında istifadə edilən əsas istilik-fiziki parametr
- Buxar keçirmə müqaviməti — divar konstruksiyasının nəm rejiminin qiymətləndirilməsi üçün müəyyən edilir
- Atəşə davamlılıq dərəcəsi — yanğın tələblərinə uyğun olaraq divarın REI göstəricisinə təsir edir
- Odadavamlılıq temperaturu (şamot üçün) — materialın yumşalmadan davam gətirdiyi ən yüksək işçi temperaturu göstərir
- Silisium oksidi (SiO₂) miqdarı — kimyəvi davamlılığın və kütlənin refraktorluğunun əsas təyinedicisi
- Alüminium oksidi (Al₂O₃) miqdarı — odadavamlı kütlələrdə yüksək temperatur müqavimətinin göstəricisidir
- Dəmir oksidlərinin (Fe₂O₃) miqdarı — rəng çalımını və bişmə rejiminin düzgünlüyünü əks etdirir
- Kalsium oksidi (CaO) və maqnezium oksidi (MgO) miqdarı — artıq miqdarda sarıma və çat əmələ gəlmə riski yaradır
- Kükürd birləşmələri (SO₃) — atmosfer çirkləndiricilərinə çevrilə bilən qalıq miqdarın nəzarət göstəricisidir
- Adi qalıq turşuluq (soluble salts) — səthdə ləkə və şı (efflorescence) əmələ gəlmə meylini göstərir
- Ölçü və forma dəqiqliyi — uzunluq, en, hündürlük üzrə yol verilən sapmaları və düzlük sapmasını əhatə edir
- Künclərin düzgünlüyü (perpendikulyarlıq) — divar quraşdırmasında oynaqların bərabərliyinə təsir edir
- Üz səthinin və kənarların qüsursuzluğu — çiplər, çatlar, qabarcıqlar kimi görünən qüsurların sayı ilə qiymətləndirilir
- Boşluqluluq faizi — istilik-texniki göstəricilərlə möhkəmlik arasında balansı xarakterizə edir
- Sınma zamanı su ilə doydurulmuş vəziyyətdə möhkəmlik azalması — su mühitinin daşıyıcı qabiliyyətə təsirini açır
- Aşınma müqaviməti (klinker və trota üçün) — intensiv gəzinti yükləri altında örtüyün ömrünü müəyyən edir
- Səth örtüyünün (angob, sir) yapışma möhkəmliyi — üzlük təbəqəsinin ayrılma qüsuruna meylini göstərir
- Şirinsuyu (qarğı) hopdurulma dərəcəsi — üzlük kərpicinin səthində su sorulmasının nəzarət parametridir
- Kripiç (şəhərqası) möhkəmliyi — vibropressed məhsullarda birneçə istismar yükünə davamlılığın göstəricisidir
- Radioloji təhlükəsizlik göstəriciləri — xammaldakı təbii radionuklidlərin xüsusi aktivliyinin yoxlanmasıdır
- Rəng və görünüş sabitliyi — dekorativ növlər üçün partiyalar arası rəng fərqinin kəmiyyət ölçüsüdür
Xülasə
Kərpic keyfiyyət testi keramik, silikat, klinker, şamot və digər kərpic növlərinin sıxılma möhkəmliyi, su udma, dona davamlılıq, sıxlıq, istilikkeçirmə əmsalı, ölçü dəqiqliyi və kimyəvi tərkib üzrə tam texniki qiymətləndirilməsini əhatə edir. Sınaq dəsti məhsulun tipinə və istifadə sahəsinə uyğun fərdiləşdirilir; standart dəsti üçün nəticələr 7 iş günü ərzində, dona davamlılıq və genişləndirilmiş kimyəvi analiz daxil olduqda 10–15 iş günü intervalında təqdim olunur.