परीक्षण जानकारी
आर्द्रता परीक्षण भनेको कुनै पनि नमूना वा सामग्रीमा रहेको पानीको मात्रा वा आर्द्रताको स्तर मापन गर्ने एउटा विश्लेषणात्मक प्रक्रिया हो, जुन खाद्यान्न, औषधि, निर्माण सामग्री, कागज, टेक्सटाइल, प्लास्टिक, रासायनिक पदार्थ र कृषि उपज जस्ता विविध उद्योगहरूमा गुणस्तर नियन्त्रणका लागि व्यापक रूपमा लागू हुन्छ। ZHONGXI Testing ले विभिन्न सामग्री र उत्पादनका लागि आर्द्रता परीक्षण सेवा प्रदान गर्दछ, जसमा स्थिर तौल विधि, कार्ल फिसर टाइट्रेसन, निर्दिष्ट आर्द्रता मापन र विद्युत प्रतिरोधक आधारित विधिहरू समावेश छन्। आर्द्रताको स्तरले सामग्रीको सुरक्षा, भण्डारण आयु, प्रशोधन गुणस्तर र संरचनात्मक प्रदर्शनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने हुँदा उत्पादनको कुनै पनि चरणमा यसको नियमित जाँच आवश्यक हुन्छ।
आर्द्रता परीक्षणको मुख्य उद्देश्य भनेको उत्पादनमा अनुमत आर्द्रता सीमाभित्र रहेको छ कि छैन भनी पुष्टि गर्नु, सूक्ष्मजीव वृद्धिको जोखिम न्यूनीकरण गर्नु, रासायनिक स्थिरता आकलन गर्नु र ढुवानी तथा भण्डारण अवस्थामा हुने गुणस्तर ह्रास रोक्नु हो। खाद्य क्षेत्रमा अत्यधिक आर्द्रताले फफूंद र ब्याक्टेरिया वृद्धि निम्त्याउँछ भने कम आर्द्रताले उत्पादनको बनावट र स्वाद बिगार्न सक्छ। औषधि उद्योगमा पाउडर र गोलीको आर्द्रताले सक्रिय तत्वको अपघटन दर निर्धारण गर्छ। निर्माण सामग्री जस्तै बालुवा, सिमेन्ट मिश्रण र काठमा आर्द्रताको प्रतिशतले बन्धक शक्ति, सुक्खा संकुचन र स्थायित्वमा ठूलो असर पार्छ। प्रयोगमा आउने प्रमुख प्रविधिहरूमा १०५ डिग्री सेल्सियसमा स्थिर तौल सहित ओभन सुकाउने विधि, कार्ल फिसर वोल्युमेट्रिक र कुलोमेट्रिक टाइट्रेसन, डिस्टिलेसन विधि, क्यापासिटिभ सेन्सर मापन र निकट-अवरक्त स्पेक्ट्रोस्कोपी समावेश छन्।
परीक्षण प्रक्रिया सामान्यतया नमूना सङ्कलन, नमूना तयारी, द्रव्यमान मापन, ओभन वा उपकरणमा सुकाउने वा टाइट्रेसन गर्ने, पुनः द्रव्यमान मापन र आर्द्रता प्रतिशत गणना गर्ने चरणहरूमा आधारित हुन्छ। स्थिर तौल विधिमा नमूनालाई निर्धारित तापक्रममा लगातार द्रव्यमान प्राप्त नभएसम्म सुकाइन्छ र हानिएको द्रव्यमानलाई प्रारम्भिक द्रव्यमानले भाग गरी प्रतिशत निकालिन्छ। कार्ल फिसर विधिमा जलयुक्त नमूनासँग अभिक्रिया गर्न खर्च भएको रिजेन्टको आयतनबाट पानीको मात्रा गणना गरिन्छ, जसले अत्यन्त कम मात्रामा रहेको आर्द्रता पनि पत्ता लगाउन सक्षम बनाउँछ। मुख्य प्यारामिटरहरूमा आर्द्रता प्रतिशत, कुल वाष्पशील पदार्थ, जल सक्रियता, समतुल्य आर्द्रता र आर्द्रता सोस्ने दर समावेश हुन्छन्।
नमूनाको प्रकृति अनुसार परीक्षण विधि छनोट गरिन्छ। थर्मल संवेदनशील नमूनाहरू जस्तै चिनीयुक्त खाद्यपदार्थ, तेलयुक्त बीउ र केही औषधीय पदार्थका लागि भ्याक्युम ओभन वा कम तापक्रमको कार्ल फिसर विधि उपयुक्त हुन्छ। बालुवा र माटोजस्ता ठोस निर्माण सामग्रीका लागि तीव्र विद्युत हिटिङ ओभन विधि प्रयोग गरिन्छ। ग्याँस वा द्रव नमूनामा पानीको मात्रा नाप्न कुलोमेट्रिक कार्ल फिसर विधि लागू हुन्छ। हरेक विधिमा नमूना मात्रा, तापक्रम, समय अवधि र दोहोर्याइको सङ्ख्या पूर्वनिर्धारित प्रविधिगत अभिलेखमा आधारित राखिन्छ।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
आर्द्रता परीक्षणमा कति समय लाग्छ?
सामान्यतया परीक्षण पूरा हुन ७ देखि १५ कार्य दिन लाग्छ। स्थिर तौल विधिका लागि ओभन सुकाउने चक्र केही घण्टामै सकिन्छ तर जल सक्रियता, भ्याक्युम सुकाउने विश्लेषण वा कार्ल फिसर टाइट्रेसन जस्ता विधिहरूमा नमूनाको प्रकृति, परीक्षण वस्तुको सङ्ख्या र दोहोर्याइ आवश्यकता अनुसार समय बढ्न सक्छ। ठोस नमूना प्रशोधन गर्नुपर्ने भएमा वा एकैपटक धेरै नमूना पठाइएको अवस्थामा समयावधि माथिल्लो सीमातर्फ जान सक्छ।
आर्द्रता परीक्षणको लागत कति हुन्छ?
लागत छनोट गरिएका परीक्षण वस्तुहरूको सङ्ख्या र लागू विधिमा आधारित हुन्छ। सामान्य ओभन सुकाउने आर्द्रता परीक्षण कार्ल फिसर टाइट्रेसन वा जल सक्रियता विश्लेषणभन्दा कम खर्चमा सम्पन्न हुन्छ। उत्पादनको प्रकार, लागू हुने प्रविधिगत आवश्यकता र नमूनाको सङ्ख्या उल्लेख गरी इन्जिनियरहरूसँग सम्पर्क गर्दा विस्तृत लागत अनुमान प्राप्त गर्न सकिन्छ।
आर्द्रता परीक्षणमा कुन कुन वस्तुहरू समावेश हुन्छन्?
समावेश वस्तुहरू उत्पादनको प्रकार र लागू हुने प्रविधिगत आवश्यकतामा निर्भर हुन्छन्। खाद्यान्नमा सामान्यतया कुल आर्द्रता प्रतिशत, जल सक्रियता र कुल वाष्पशील पदार्थ जाँचिन्छ। औषधीय पदार्थमा बाँकी आर्द्रता र कार्ल फिसर जल मात्रा निर्धारण गरिन्छ। बालुवा, माटो र सिमेन्टमा सतही आर्द्रता र सुक्खा आधार आर्द्रता मापन गरिन्छ। काठ, कागज र टेक्सटाइलमा समतुल्य आर्द्रता सामग्री र पुनःशोषण प्रवृत्ति परीक्षण गरिन्छ।
परीक्षणका लागि कति नमूना तयार गर्नुपर्छ?
प्रायः १०० देखि ५०० ग्राम नमूना पर्याप्त हुन्छ। अन्न र दानाका लागि ३०० ग्राम वरपर सिफारिस गरिन्छ, पाउडर र पिठोका लागि १५० देखि २०० ग्राम पर्याप्त हुन्छ भने कार्ल फिसर विश्लेषणमा केही ग्राम मात्र चाहिन्छ। ठूला ठोस नमूना जस्तै काठ वा कार्टनका लागि प्रतिनिधित्वमूलक टुक्रा काटेर पठाउनुपर्छ। नमूना हावाको सम्पर्कमा आर्द्रता परिवर्तन नहुने गरी सिल गरिएको थैली वा भाँडोमा पठाउनु उपयुक्त हुन्छ।
आर्द्रता परीक्षण वस्तुहरू
- पिठो र अन्नजन्य उत्पादन — चामलको पिठो, गहुँको पिठो, मैदा र मकैको पिठोको सुक्खा आधार आर्द्रता मापन।
- दाल र गेडागुडी — राजमा, चना, मुंग, मसुरो र सोयाबीनको भण्डारण सुरक्षा आर्द्रता जाँच।
- तेलबीउ र तेलका बीउ — तोरी, सूर्यमुखी, भेंडामाला, अरन्डी र तिलको आर्द्रता विश्लेषण।
- चिया र कफी — हरियो चिया पात, कालो चिया, चियाको धूलो र कफी बीउको आर्द्रता नियन्त्रण।
- मसला र सुकाएका जडीबुटी — खुर्सानी, धनिया, जिरा, हल्दी र सुकुमेलको आर्द्रता परीक्षण।
- सुकाएका फलफूल र नट्स — किशमिश, सुकुटी फल, बदाम र काजुको आर्द्रता स्तर मापन।
- दूध गुट्की र शिशु खाना — पाउडर दूध, शिशु भोजन र अनाजमा आधारित मिश्रणको आर्द्रता जाँच।
- पशु आहार र फिड — ड्रम फिड, पोल्ट्री फिड र गाई भैंसीको दानाको आर्द्रता विश्लेषण।
- औषधीय पदार्थ — गोली, क्याप्सुल, ग्रान्युल र पाउडर औषधिको बाँकी आर्द्रता निर्धारण।
- सक्रिय औषधि तत्व र कच्चा पदार्थ — औषधि निर्माणमा प्रयोग हुने कच्चा पदार्थको जल मात्रा परीक्षण।
- फार्मास्युटिकल एक्सिपिएन्ट — स्टार्च, ल्याक्टोज, सेलुलोज डेरिभेटिभ र म्याग्नेसियम स्टियरेटको आर्द्रता।
- निर्माण बालुवा र गिट्टी — कंक्रिट मिश्रणमा प्रयोग हुने राम्रो र खराब बालुवाको सतही आर्द्रता मापन।
- सिमेन्ट र बन्धक पदार्थ — पोर्टल्यान्ड सिमेन्ट, ब्लास्ट फर्नेस सिमेन्ट र फ्लाई एसको जल मात्रा।
- माटो र अभियांत्रिक भराव — जग र सडक निर्माणका लागि माटोको आर्द्रता-घनत्व सम्बन्ध जाँच।
- काठ र काठजन्य उत्पादन — काठ, प्लाइउड, पार्टिकल बोर्ड र एमडीएफको आर्द्रता प्रतिशत।
- कागज र कार्टन — लेखन कागज, प्याकेजिङ कागज र नालीदार कार्टनको आर्द्रता।
- टेक्सटाइल र रेशा — कपास, ऊन, सिल्क, पोलिएस्टर धागो र कपडाको जल मात्रा।
- प्लास्टिक र रेजिन ग्रान्युल — इन्जेक्सन मोल्डिङ अघि पीई, पीपी, एबीएस र नाइलोन ग्रान्युलको आर्द्रता।
- रासायनिक कच्चा पदार्थ — सोडियम कार्बोनेट, सल्फेट लवण र अन्य थोरै जलयुक्त रासायनिकको जल मात्रा।
- उर्वरक — युरिया, डिएपी र एनपीके मिश्रित उर्वरकको स्वतन्द्र आर्द्रता।
- इलेक्ट्रोनिक सामग्री — सोल्डर पेस्ट, इपोक्सी रेजिन र सिरामिक पाउडरको सूक्ष्म आर्द्रता निर्धारण।
- जैविक नमूना र माटो विश्लेषण — प्रयोगशाला अनुसन्धान र कृषि माटो परीक्षणमा आर्द्रता निर्धारण।
सारांश
आर्द्रता परीक्षणले अन्न, खाद्य प्रसाधन, औषधि, निर्माण सामग्री, कागज, टेक्सटाइल, प्लास्टिक र रासायनिक पदार्थजस्ता विविध नमूनामा जल मात्रा, जल सक्रियता र सम्बन्धित प्यारामिटरहरूको मापन समेट्छ। ZHONGXI Testing ले स्थिर तौल विधि, कार्ल फिसर टाइट्रेसन, जल सक्रियता विश्लेषण र वर्णक्रमीय विधिहरू मार्फत विभिन्न सामग्रीका लागि परीक्षण सेवा उपलब्ध गराउँछ, जसको नतिजा सामान्यतया ७ देखि १५ कार्य दिनभित्र तयार हुन्छ।