Sinov ma'lumotlari
Paxta mato sinovi — bu ZHONGXI Testing laboratoriyasi tomonidan paxta tolasi va paxta asosidagi matolar uchun bajariladigan fizik-mexanik, kimyoviy va ekologik ko'rsatkichlarni aniqlash xizmati bo'lib, u to'qimachilik ishlab chiqarish, kiyim-kechak savdosi, uy-ro'zg'or to'qimachiligi va texnik matolar sohasida keng qo'llaniladi. Paxta mato — bu tabiiy paxta tolalaridan to'qilgan yoki trikotaj usulda ishlab chiqarilgan mato turi bo'lib, yuviladigan va yuvilmaydigan tashqi kiyimlar, ichki kiyim, choyshab, dasturxon, sochiq, tibbiy gazlama, himoya matolari va sanoat filtrlarida ishlatiladi. Sinov xizmati mahsulot sifatini baholash, texnik shartlarga mosligini tekshirish, ishlab chiqarishdagi nuqsonlarni aniqlash va xaridor bilan yetkazib berish shartnomalarida qabul qilish mezoni sifatida foydalanish uchun mo'ljallangan.
Paxta mato sinovining maqsadi — matoning iste'molchilik va ekspluatatsion xususiyatlarini obyektiv raqamli ko'rsatkichlar bilan ifodalashdir. Buning uchun matoning cho'zilgandagi mustahkamligi va uzayishi, yirtilishga chidamliligi, aşınma (yeyilish) bardoshliligi, o'lcham o'zgarishi (chizilishi va qisqarishi), rang o'tkokligi, gigroskopikligi, havo o'tkazuvchanligi va tolaviy tarkibi aniqlanadi. Texnik jihatdan sinovlar shartli muhitda (odatda 20±2°C harorat va 65±4% nisbiy namlikda konditsionerlangan namunalar ustida) maxsus sinov uskunalari yordamida bajariladi: dinamometr cho'zish sinovi uchun, Martindale tipidagi aşınma stanogi yeyilish uchun, soat mexanizmi yoki Elmenendorf qurilmasi yirtilish uchun, spektral fotometr rang o'tkokligi uchun qo'llaniladi.
Tipik sinov jarayoni quyidagi ketma-ketlikda o'tadi: mijoz tomonidan yuborilgan mato namunasi laboratoriyaga qabul qilinadi va ro'yxatga olinadi; namuna standart talabiga muvofiq konditsionerlash kamerasida barqaror holatga keltiriladi; har bir sinov buyumiga mos kesim naqshi (namuna shabloni) bo'yicha kesib olinadi — masalan, cho'zish sinovi uchun to'qima yo'nalishi bo'yicha uzunlamasına va ko'ndalangiga ip dyuymlari ajratiladi; tanlangan usullarga muvofiq sinovlar bajariladi; natijalar statistik ishlanadi va sinov hisoboti shakllantiriladi. Asosiy nazorat qilinadigan parametrlar orasida 1 dm² (yoki 1 m²) yuzasidagi massa (gramaj), iplar zichligi, qalinlik, bo'yoq qatlamining yuvilishga chidamliligi va tikuv chiziqlarining mustahkamligi alohida o'rin tutadi.
Paxta matolarining xilma-xilligi — kalava (tarang) va gevlevi to'qimalar, satin, poplin, brezing, flanel, velour, denim, gazlama (gauze), madapolam — har bir turi uchun sinov buyumlari to'plami mahsulotning amaliyotidagi yuklanish sharoitiga moslab tanlanadi. Masalan, yuviladigan kiyim matolari uchun yuvishdan keyingi o'lcham o'zgarishi va rang barqarorligi hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lsa, choyshab va dasturxon matolari uchun aşınma va pilloşuva chidamliligi, tibbiy gazlamalar uchun sterilizatsiyaga chidamlilik va nam shimgichlik xususiyati muhimroqdir.
Tez-tez beriladigan savollar
Paxta mato sinovi necha kun davom etadi?
Standart sinov to'plami uchun natija 7 ish kunidan 15 ish kunigacha tayyorlanadi. Agar faqat fizik-mexanik ko'rsatkichlar (cho'zish, grammaj, iplar zichligi) o'lchanadigan bo'lsa, muddat qisqaroq bo'ladi, chunki bu sinovlar namuna konditsionerlash bosqichidan keyingina bajariladi. Yorug'lik chidamliligi kabi uzoq tsiklli sinovlar, rang barqarorligining bir necha shakli va ekologik ko'rsatkichlar (formaldegid, azo bo'yalar, og'ir metallar) birgalikda buyurtma qilinganda muddat 15 ish kuniga yaqinlashadi. Qo'shimcha sinov buyumlari qo'shilganda muddat muhandis bilan oldindan kelishiladi.
Paxta mato sinovi qancha turadi?
Narx tanlangan sinov buyumlari soniga qarab shakllantiriladi: har bir ko'rsatkich alohida baholanadi va umumiy summa buyumlar yig'indisidan tashkil topadi. Masalan, atigi cho'zish mustahkamligi va grammaj o'lchanadigan bo'lsa, bu kichik byudjetli buyurtma bo'ladi, rang barqarorligining barcha shakllari va aşınma sinovi qo'shilganda summa ortadi. Aniq narxni bilish uchun mahsulot tavsifi, mato turi va kerakli ko'rsatkichlar ro'yxatini laboratoriya muhandisiga yuborish kifoya — ular hisob-kitobni tayyorlab beradi.
Paxta mato sinovi qaysi ko'rsatkichlarni o'z ichiga oladi?
Sinov buyumlari ro'yxati mato turiga va qo'llaniladigan standart talablariga bog'liq. Umumiy holda uch guruh ajratiladi: fizik-mexanik (cho'zish mustahkamligi, uzayish, yirtilish, aşınma, o'lcham o'zgarishi, grammaj, iplar zichligi), rang ko'rsatkichlari (yuvish, ishqalanish, yorug'lik, ter, suv va davolashga chidamlilik) va ekologik-gigiyenik ko'rsatkichlar (formaldegid, pH, azo bo'yalar, og'ir metallar, gigroskopiklik). Yuviladigan kiyim matolari uchun ikki guruh, bolalar kiyimi va teri bilan bevosita aloqada bo'lgan matolar uchun uchinchi guruh albatta qo'shiladi.
Sinov uchun qancha mato namunasi yuborish kerak?
Oddiy fizik-mexanik va rang sinovlari uchun 30x30 sm yoki 50x50 sm o'lchamdagi, bo'yoq yo'nalishini belgilagan mato bo'lagi etarli; massa jihatidan odatda 100 g dan 500 g gacha namuna tavsiya etiladi. Agar yorug'lik chidamliligi va ekologik ko'rsatkichlar ham buyurtma qilinsa, namuna hajmini 60x60 sm gacha oshirish maqbul. Namuna butun bo'lim (roll) ning o'rtasidan, chet qismlaridan uzoqroqdan olinishi va turli joylaridan kesilgan bir nechta bo'lak bilan yuborilishi tavsiya etiladi, chunki bo'ylab va ko'ndalang ko'rsatkichlar farq qilishi mumkin.
Sinov asboblari
paxta mato Sinov buyumlari
Xulosa
Paxta mato sinovi paxta va paxta aralash matolarining fizik-mexanik, rang ko'rsatkichlari va ekologik-gigiyenik parametrlarini qamrab oladi, jumladan cho'zish mustahkamligi, aşınma chidamliligi, o'lcham o'zgarishi, rang barqarorligi, grammaj, formaldegid va og'ir metallar qoldiqlari kabi buyumlar o'lchanadi. Xizmat 7 dan 15 ish kunigacha bo'lgan muddatda turli to'qima turlari — kalava, gevlevi, satan, denim, flanel va milliy atlas-adras matolarini qamrab olgan doirada taqdim etiladi. Mijozlar namuna yuborishdan oldin sinov buyumlari ro'yxatini muhandis bilan kelishib olishlari tavsiya etiladi, bu esa natijalarni mahsulot amaliyotiga to'liq moslashtirish imkonini beradi.
Bog'liq Sinovlar
-
- Uzunlamasına cho'zish mustahkamligi va uzayishi — matoning asosiy yo'nalishdagi yuk ko'tarish qobiliyatini raqamli ifodalaydi va kiyim konstruksiyasida yuklanish zonasini baholash imkonini beradi.
- Ko'ndalang cho'zish mustahkamligi va uzayishi — tana harakatlari ko'ndalang yo'nalishda yuklaganda matoning deformatsiya chegarasini ko'rsatadi.
- Yirtilishga chidamlilik (Elmenendorf usuli) — kesilgan boshlang'ich tirqishdan yirtilish uchun sarflanadigan energiyani o'lchaydi, kesik yuzaga ega mahsulotlar uchun muhim.
- Tirnash (raqs) sinovi — trapezoidal namuna yirtish yo'li bilan matoning mahalliy yemirilishga qarshiligini aniqlaydi.
- Aşınma chidamliligi (Martindale usuli) — ishqalanish tsikllari soni bilan yeyilishga chidamlilikni o'lchaydi, kiyimning xizmat muddatini baholashda hal qiluvchi.
- O'lcham o'zgarishi yuvishdan keyin — matorning yuvilgandan keyingi qisqarish yoki cho'zilish foizi, ready-made kiyim o'lchamlarining barqarorligini belgilaydi.
- Yuzaki zichlik (gramaj, g/m²) — bir kvadrat metr matoning massasi bo'lib, mahsulot turini va narx kategoriyasini aniqlashda asosiy ko'rsatkich.
- Iplar zichligi (asos va arika bo'yicha dyuym yoki 10 sm ga to'g'ri keladigan ipak soni) — to'qima zichligini va mato turini xarakterlaydi.
- Qalinlik — bosim ostida o'lchanadigan ko'rsatkich, issiqlik izolyatsiyasi va "hissiy" qattiqlik bilan bog'liq.
- Rang barqarorligi yuvishga nisbatan — bo'yoqning yuvish paytida matodan ajralmasligini kulrang shkalada baholaydi.
- Rang barqarorligi ishqalanishga nisbatan (quruq va nam) — kiyim boshqa yuzalarga rang o'tkazishini baholash, och ranglar bilan birga kiyilishida muhim.
- Rang barqarorligi yorug'likka nisbatan — ksenon lampa yordamida quyosh nuri ta'siriga chidamlilikni aniqlaydi.
- Rang barqarorligi terga nisbatan — sun'iy ter eritmasi bilan sinov, sport va ichki kiyimlar uchun ahamiyatli.
- Rang barqarorligi suvga va dengiz suviga nisbatan — suv bilan aloqada bo'lgan mahsulotlar uchun sinov.
- Rang barqarorligi davolash (ironing) va oqartirishga nisbatan — dazmol va xlor oqartirgichga bo'lgan chidamlilik.
- Gigroskopiklik va namlik singdirish — paxta tolasi tabiiy xususiyatini tasdiqlaydigan, terini "nafas oladigan" mato sifatini belgilovchi ko'rsatkich.
- Havo o'tkazuvchanligi — mato tuzilishining ventilyatsiya qobiliyatini raqamlashtiradi.
- Suv o'tkazuvchanligi va nam singish vaqti — suyuqlik bilan aloqa qiladigan matolar (sochiq, choyshab) uchun hal qiluvchi.
- Tikuv siljishiga chidamlilik — kiyimdagi tikuv chizig'idan ipaklarning sirg'alib ketishiga qarshilik.
- Tikuv cho'zilganda yorilishga chidamlilik — past zichlikli matolarda ko'rsatiladigan yirtilish sinovi.
- Pilling (tuguncha hosil bo'lishi) — ishqalanish natijasida yuzada tugunchalar hosil bo'lish darajasini baholaydi.
- Katlama qattiqligi va burishish qaytgichligi — matoning shaklini saqlash qobiliyati.
- Formaldegid miqdori — yuvishdan keyingi yoki "easy care" ishlov berilgan matolarda zararli modda qoldig'ini aniqlash.
- pH qiymati — matoning suv ekstrakti kislota-ishqor muvozanati, teri ta'sirchanligi bilan bog'liq.
- Azo bo'yalarining parchalanish mahsulotlari (arilaminlar) — taqiqlangan bo'yash moddalarini aniqlash.
- Og'ir metallar qoldig'i (qo'rg'oshin, kadmiy, xrom, mis, mishyak) — bo'yash va qoplama jarayonlaridan kelib chiqadigan ifloslanishni nazorat qilish.
- Tolaviy tarkib aniqlash — mikroskopik va kimyoviy eritish usullari bilan paxta ulushining foizini tasdiqlash.
- Oqartirish qobiliyati va oqartirilgan matolarning sariqishga moyilligi.
- Yonishga xulq-atvor (yonish tezligi, cho'g'lanish davomiyligi) — avtomobil interyeri va jamoat joylari uchun matolarda o'lchanadi.